ਲਖਨਊ, 11 ਨਵੰਬਰ, 2026 – ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੀਆਂ ਪੰਚਾਇਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ 3.38 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਘੱਟ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ:
- ਪੰਚਾਇਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੂਚੀ ‘ਚ ਅੰਤਰ: ਯੂਪੀ ‘ਚ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ‘ਚ ਕੁੱਲ 12.58 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰ ਦਰਜ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਸਿਰਫ਼ 10.20 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਹੀ 2.38 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।
- ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਅੰਤਰ: ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ‘ਚ 4.32 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ‘ਚ 3.31 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰ ਦਰਜ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ‘ਚੋਂ ਵੀ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਰ ਘੱਟ ਹਨ।
- ਕੁੱਲ ਅੰਕੜਾ: ਪੰਚਾਇਤ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ‘ਚ ਕੁੱਲ 16.90 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ‘ਚ ਸਿਰਫ਼ 13.52 ਕਰੋੜ ਵੋਟਰ ਹੀ ਦਰਜ ਹਨ।
ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਾਂਚ:
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਉਦੋਂ ਗਰਮਾਇਆ ਜਦੋਂ ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਦੇ ਮਕਦੂਮਪੁਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ‘ਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ। ਮਕਦੂਮਪੁਰ ‘ਚ ਪੰਚਾਇਤ ਸੂਚੀ ‘ਚ 1,987 ਵੋਟਰ ਸਨ, ਪਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੂਚੀ ‘ਚ ਸਿਰਫ਼ 1,549 ਨਾਮ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ 114 ਅਜਿਹੇ ਵੋਟਰ ਮਿਲੇ ਜੋ ਪਿੰਡ ‘ਚ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੂਚੀ ‘ਚੋਂ ਗਾਇਬ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ‘ਫਾਰਮ-6’ ਭਰਵਾ ਕੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਅਸਰ:
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਲਖਨਊ, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ, ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਮੇਰਠ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਲ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ‘ਚ 18% ਤੋਂ 22% ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਲਖਨਊ ਪੱਛਮੀ ਵਰਗੀ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਲ ਸੀਟ ‘ਚ 55,997 ਨਵੇਂ ਵੋਟਰ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਰਾਮਪੁਰ, ਸਹਾਰਨਪੁਰ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ‘ਚ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ 10% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਨੇ ਵੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਖੇ ਮੁਸਲਿਮ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚ 1.65 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਮਹਿਲਾ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਵੀ ਘੱਟ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀ 1,000 ਪੁਰਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ 834 ਔਰਤਾਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
