ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਹੈ। ਮਿਤੀ 24 ਦਸੰਬਰ 2009 ਸੀ; ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੈਟਰੋ ਟਰੇਨਾਂ ਲਈ ਸੁਰੰਗਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਟਨਲ ਬੋਰਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ (ਟੀ.ਬੀ.ਐੱਮ.) ਅਚਾਨਕ ਫਸ ਗਈ। ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੀਟਰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਗਏ ਪਰ ਕਾਬਲ ਇੰਜਨੀਅਰ ਨਾ ਤਾਂ ਇਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਟੀ.ਬੀ.ਐਮ.।
ਦਰਅਸਲ, ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਇਸ ਮਸ਼ੀਨ ਨੇ ਕੁਦਰਤ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰਾਖ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ 6 ਤੋਂ 7 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵਗਦੀ ਅਲਕਨੰਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਕੰਢੇ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅੰਦਰ 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੰਦਰ ਸੀ।
ਇਹ ਉਹੀ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨ ਬਦਰੀਨਾਥ ਅਤੇ ਹੇਮਕੁੰਟ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 603 ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। 70 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਦੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਖਾਲੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਈ ਛੋਟੇ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੋਮੇ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੋਸ਼ੀਮੱਠ ਹੇਠਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਸੁੱਕ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦਰਾੜ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਲਬੇ ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਇਹ ਸੁਰੰਗ ਗੜ੍ਹਵਾਲ ਨੇੜੇ ਜੋਸ਼ੀਮਠ ਵਿਖੇ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰਗੜ੍ਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਟੀਬੀਐਮ ਮਸ਼ੀਨ ਨਾਲ ਪੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਯਾਨੀ NTPC ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ।
