ਫੈਕਟ ਸਮਾਚਾਰ ਸੇਵਾ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ , ਮਈ 25
ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ 2024-25 ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਗ੍ਰੇਡਿੰਗ ਇੰਡੈਕਸ (PGI) 2.0 ਰਿਪੋਰਟ ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸੀ, ਹੁਣ 14ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਕੋਰ ਵੀ ਘਟਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ 2023-24 ਵਿੱਚ 591.4 ਅੰਕ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2024-25 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਟ ਕੇ 587.1 ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 4.3 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੇਤਾ-3 ਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੀਜੀਆਈ ਰਿਪੋਰਟ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ‘ਤੇ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕ ਸਿਖਲਾਈ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮਾਨਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਯਾਨੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੰਕ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਨੂੰ 240 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 79.9 ਅੰਕ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਯਾਨੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ 130 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 47.1 ਅੰਕ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ 100 ਵਿੱਚੋਂ 68.7 ਅੰਕ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਕੁਝ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ, ਦਾਖਲਾ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਧਾਰਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਪਹੁੰਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਨੇ 80 ਵਿੱਚੋਂ 66.3 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਮ-1 ਦਾ ਗ੍ਰੇਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਸਿੱਖਿਆ ਭਾਵ ਇਕੁਇਟੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਨੇ 260 ਵਿੱਚੋਂ 226.2 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਰਾਜ ਨੇ ਸਕੂਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
