ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ/ਤਹਿਰਾਨ: 11 ਜੁਲਾਈ, 2026
ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ (satellite images) ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਈਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ (renovation) ਤੇ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਖੁਲਾਸੇ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਹੈ।
ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਤੇ ਹੋਇਆ ਜੰਗਬੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਜੂਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਇੱਕ 14-ਪੁਆਇੰਟ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ (MoU) ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਨਵੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਟਰੰਪ ਦੀ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਛੁਰਾ ਮਾਰਨ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਪਾਰਚਿਨ ਅਤੇ ਪਿਕੈਕਸ ਬੇਸਾਂ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਲਚਲ
‘ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ’ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇਮੇਜਰੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ:
- ਪਾਰਚਿਨ ਸਾਈਟ (Parchin Site): ਇਸ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਮੱਗਰੀ (explosive material) ਸਟੋਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
- ਪਿਕੈਕਸ ਮਾਊਂਟੇਨ (Pickaxe Mountain): ਇਹ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਗੁਪਤ ਪਹਾੜੀ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਣੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ (tunnels) ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਸਾਫ਼ ਫੜੀ ਗਈ ਹੈ।
ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਟੋਰੇਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ: ਇਸੇ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਣੂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਕਰੀਟ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਰਮਾਣੂ ਠਿਕਾਣਿਆਂ— ਇਸਫਹਾਨ, ਫੋਰਡੋ ਅਤੇ ਨਤਾਨਜ਼ ‘ਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਟੋਰੇਜ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੀ ਘੰਟੀ ਹੈ।
ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦਾ ਸਫਾਇਆ: ਟਰੰਪ
ਇਸ ਖੁਲਾਸੇ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਲੱਗੇ ਪੋਸਟਰਾਂ ਤੋਂ ਭੜਕੇ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ਼ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਮਿਟਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਭਿਆਨਕ ਬੰਬਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ।” ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਤਾਇਨਾਤੀ (deployment) ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
